In een bakske vol ideeën

Je zou regisseur Paul Verhoeven er niet van verdenken een kerstfilm de wereld in te willen sturen. Maar ergens tussen het provocerende ‘Turks Fruit’, het gortige ‘Total Recall’ en de tietenfarce ‘Showgirls’, overwoog hij in de jaren ‘80 ook een film over Jezus te maken. En toch, na 20 jaar studie deed hij precies het omgekeerde: hij ontdeed het leven van Jezus van alle mythologieën en interpretaties door Katholieke en andere kerken. Hij beschreef de ‘historische Jezus’ droog en zonder drama in zijn boek 'Jezus Van Nazaret’.

De glossy ‘Jezus’ had soortgelijke bedoelingen: het eenmalige tijdschrift voor gelovigen en niet-gelovigen verscheen in 2015 en bevatte artikelen met onderwerpen als ‘de heilzaamheid van vergeving’, ‘de leiderschapskwaliteiten van Jezus’ en ‘de invloed van Jezus op de popmuziek’. Maar zelfs met schrijver Arthur Japin als hoofdredacteur aan boord, was de financiering niet eenvoudig. Bleek dat de adverteerders hun vingers liever niet verbrandden aan de meest beroemde man ter wereld. En dan was het originele plan voor de cover van het magazine nog niet werkelijkheid geworden: Arthur wilde eerst dat Conchita Wurst het voorblad zou sieren als hedendaagse Jezus, maar haar Godcomplex bleek niet groot genoeg om die eer te aanvaarden.

Afbeelding2.png#asset:39

Het mag duidelijk zijn: Jezus beroert ook vandaag nog de zielen, zeker ook die van de creatievelingen. En dan hebben we het niet alleen over Celia Giménez, die in de Misericordiakerk van Borja de schilder in zichzelf vond om een beschadigd fresco van Jezus om te restaureren tot wat nu wereldwijd bekendstaat als ‘Beast Jesus’. (Waarvoor Celia nadien ook royalty’s voor hoopte te krijgen.) Nee, ook ongelovigen als Paul Verhoeven, Arthur Japin en vele anderen gunnen Jezus dus hun aandacht. Waarom toch?

Afbeelding3.png#asset:40

Een mogelijke verklaring hiervoor valt te vinden bij theoloog Gordon D. Kaufman in zijn boekje ‘Jesus and Creativity’. Gordon was een voortrekker van de zogenaamde ‘rationele Christologie’. Voor hem interpreteerden de personen in de Bijbel de woorden en daden van Jezus in termen en begrippen die toen voor hen steek hielden. En dan gaat het over begrippen als ‘goddelijkheid’ en ‘verrijzenis’. Maar tegenwoordig doen zo’n bovennatuurlijke bewoordingen bij een stevig deel van de bevolking alle alarmbellen afgaan. In welke termen moeten we vandaag dan over Jezus spreken?

Voor Kaufman gaat Jezus niet over het bovennatuurlijke, maar over creativiteit. Jezus toonde namelijk hoe je als mens niet alleen afhankelijk bent van je natuurlijke omgeving, maar ze ook creatief kan overstijgen door ze te begrijpen en ze te beïnvloeden. Hij predikte een visie van belangeloze liefde, geweldloosheid, vergiffenis en gulheid. Hij zag de mensheid als een gemeenschap van liefde, vrijheid, verzoening en vrede. Dat was ook toen allerminst een realiteit, maar hij toonde hoe je zelf een rol kan spelen om rechtvaardigheid en geluk voor iedereen te creëren. Volgens Kaufman moeten we Jezus daarom zien als een voorbeeld van creativiteit, hij toonde bij uitstek hoe je als mens de wereld kan bedenken en maken.  

God is dus niet dood, maar we hebben hem al die tijd verward met onze eigen scheppingskracht. Toegegeven, niet iedereen krijgt het van deze interpretatie warm vanbinnen. Een lezeres van het boek van Kaufman vat haar frustratie met Jezus samen als: “If it’s just a metaphor, to hell with it.” Het doet denken aan de verzuchting van de Evangelische Omroep toen het boek van Verhoeven verscheen: iedereen vindt die versie van Jezus die hij of zij wil vinden, voor iedereen een ‘own personal Jesus’. Wel, geef Intervent dan maar die Jezus als symbool voor alle creativiteit van de mensheid, of het nu een zwaar auteursrechtelijk beschermde ‘Beast Jezus’ of een wereldwijd invloedrijke moraal is. Moge uw Kerst even geïnspireerd zijn.