Vertrouw op je onderbewustzijn

Je hoeft geen psychoanalist te zijn om te weten dat je onderbewustzijn je doen en laten beïnvloedt. Maar wist je dat je het ook actief kan inzetten om tot betere ideeën te komen?

Misschien ken je het ultieme Proustiaanse moment: de scène waarin de schrijver in 'à la recherche du temps perdu' een madeleine in een kop thee dopt voor hij het gebakje opsmikkelt. De sompige madeleine voert - tot zijn verbazing - zijn gedachten weg naar zijn kindertijd. De kleinste details van zijn jonge jaren in Combray staan hem plots glashelder voor de geest. En dan vooral ook de vele momenten bij zijn tante, die hem eindeloos diezelfde madeleines serveerde bij de thee.

Het is niet alleen een literatuurgeschiedenis, de tekst bevat ook een interessante theorie over het geheugen. In psychologentaal heet het priming: één 'stimulus' (zoals een afbeelding, een smaak, een geur, een liedje, ...) roept een andere 'stimulus' op (een herinnering, een idee). Heel vaak zit je onderbewustzijn er voor iets tussen, zo bleek uit allerlei lollige onderzoekjes. Zo werden deelnemers in een experiment bijvoorbeeld 'toevallig' blootgesteld aan objecten uit de zakenwereld (zoals aktentassen, maatpakken of vergulde vulpennen). Uit een test nadien bleek dat ze ook werkelijk meer competitief gedrag vertoonden dan deelnemers die andere objecten zagen. Verklaring: de voorwerpen deden hen onbewust denken aan commerciële omgevingen, en beïnvloedden zo hun ingesteldheid. 

Priming en je onderbewustzijn kan je niet controleren, maar je kan het mechanisme wel in je voordeel leren toepassen. Want terwijl je niet zelf kan bepalen waar je herinneringen je heen voeren, kan je bijvoorbeeld wel kiezen aan welke externe prikkels je jezelf blootstelt. Je kan die zo samenstellen dat ze je helpen om de optimale stemming te bereiken. Noem het een positieve vorm van materialisme. Zo kan een strakke, degelijke designstoel je herinneren aan de professionele waarden waar jij zelf ook belang aan hecht: professionalisme en betrouwbaarheid. Of plaats een oude fruitschaal van je grootmoeder op je werktafel, zodat je in gedachten houdt dat voor jou je familie op de eerste plaats komt. Het is precies ook hoe dat alziende oog in alle Vlaamse woonkamers destijds werkte: een goddelijke garantie dat bedenkelijke woordkeuzes onder controle bleven.   

prent_van_alziend_oog.jpg#asset:64

Je kan het ook omgekeerd aanpakken, namelijk je geest eerst verzadigen met een onderwerp, om er dan tot een nieuwe benadering te komen na priming en onbewuste associaties. Voorwaarde is wel dat je je eerst quasi obsessief in een onderwerp verdiept. Nadat je er helemaal van bent doordrongen, stel je je bloot te stellen aan willekeurige stimuli. Breng na je studiewerk bijvoorbeeld een bezoek aan een kunstmuseum, ga een kwartier dwalen door de Hema of een bestel een crêpe Suzette in de tearoom om de hoek. Wat je doet hoeft niets met het onderwerp te maken hebben, maar de dingen, geuren en smaken die je te verwerken krijgt - en de associaties die ze oproepen, kunnen je een nieuw perspectief geven op het onderwerp dat door je hoofd raast.

edison-light-bulb3-1.jpg#asset:65

Wie het experiment nog verder wil nemen, kan in de voetsporen van uitvinder (en gehaaide zakenman) Edison treden. Doe net als Edison voor het slapen eens 'een verzoek aan je onderbewustzijn'. Denk aan een probleem dat je bezighoudt, of iets wat je wil bereiken. Die vraag is in Edisonlingo het 'verzoek' aan je onderbewustzijn. Bekijk het onderwerp van elke hoek en schrijf je vragen op. Laat het daarna los en ga slapen. In de eerste 10 minuten waarin je wakker wordt, kijk terug naar je vragen en schrijf op wat in je opkomt. Je wil bereiken dat je onderbewustzijn en bewustzijn zo goed mogelijk gaan samenwerken. Tijdens je slaap legt je onderbewustzijn namelijk allerlei tijdelijke, nieuwe verbanden. Net wanneer je wakker wordt kan je bij bewustzijn daar het best de vruchten van plukken. Noteer je ideeën dus op voor je aan de dagelijkse routine begint. Laat een stinkende ochtendadem de ideeën van je onderbewustzijn niet in de weg staan.

En nu is het aan jou om te bepalen welke verzoeken je zal stellen aan je onderbewustzijn, of hoe je precies geprimed wil worden. Je mag het, beste lezer, dus weer helemaal zelf uitvissen hoe je met bovenstaande wijsheden aan de slag gaat. Of je haalt er Intervent bij voor professionele begeleiding.